مقاله وتحقیق
جدیدترین مقالات در مورد علوم مختلف

> سریال خارق العاده آموزش زبان extra

> آموزش برق خودرو

> آموزش مكانيك پژو 405

> راهنمای پرورش زنبور عسل

> آموزش زبان انگليسي در خواب

> آموزش پرورش قارچ

> آموزش ساخت جعبه كادويي

> مجموعه آموزشی پرورش بوقلمون

> آموزش سفره آرايي و ميوه آرايي

> قلم قاری قرآن

> مجموعه آموزشی تعمیرات لپ تاپ

> آموزش شغل پرسود پرورش شترمرغ

کسب درآمد از طریق اینترنت از هفت راه متفاوت بدون نیاز به تجربه وتخصص
نویسنده: امیر - ۱۳٩٠/۱/٤

    بذر توتون سیگار امروزی برای اولین بار درسال 1875 م. توسط شخصی به نام دکتر " استپان هاراطو نیاس " که در گیلان به " حکیم فانوس " معروف است با توصیه و تشویق " محمود خان ناصرالملک همدانی فرمانفرما " به ایران وارد شد. بذر این توتونها ترابوزان، سامسون بود که از ترکیه وارد و به روش روسیه و ترکیه کشت آن معمول گردید و بعد از او، یک نفر یونانی بذر نوع سامسون را در بابل مازندران کشت کردالبته در آن زمان کشت و خرید فروش توتون در ایران آزاد بود تا سال 1269 شمسی.


امتیاز تالبوت:

  ناصرالدین شاه در سفر سوم خود به اروپا در اثر ولخرجی های زیاد و عیاشی ها، پول هایش تمام شد و چون دیگر پولی در بساط نداشت امتیازی را در زمینه کشت، توزیع و فروش توتون و تنباکو به یکی از مشاوران و نزدیکان نخست وزیر انگلیس به نام "ماژور تالبوت " (جرالد تالبو «Gerald Talbot» ) واگذار کرد و در مقابل 25 هزار لیره دریافت کرد. مطابق این قرارداد کمپانی "رژی" باید سالانه 15 هزار لیره به صندوق دولت ایران واریز می کرد و در مقابل کشت و فروش توتون و تنباکو را به مدت پنجاه سال در انحصار خود می گرفت یعنی از زارعان ارزان می خرید و گران می فروخت در جریان امضای این قرارداد عده ای از درباریان خصوصا امین السلطان، صدر اعظم، با دریافت رشوه هایی، نقش ایفا می کردند.

 به موجب ماده 5 "حمل و نقل توتون و تنباکو در ممالک ایران بدون اجازه صاحبان این امتیاز ممنوع است مگر آنچه مسافرین برای استعمال یومیّه خودشان همراه داشته باشند."

 

واکنش اولیه مردم و روحانیت :

 شیراز:

در شیراز هم زمان با ورود ماموران انگلیسى رژى،بازارها و دکاکین بسته شده ومردم در مساجد اجتماع مى‏کنند.رژیم براى مقابله با این عمل،به دستگیرى و تبعیدعالم مبارز، «سید على اکبر فال اسیرى‏» مبادرت مى‏ورزد.با ربوده شدن سید على اکبرتوسط عمال دولت و تبعید او به بوشهر،و سپس بصره،مردم با تجمع در شاهچراغ به ابراز تنفر از این عمل رژیم مى‏پردازند،ولى حکومت قوام الملک شیرازى،با گلوله به‏استقلال طلبان پاسخ مى‏دهد،ولى مقاومت مردم ادامه مى‏یابد.

 

تبریز:

در تبریز نیز مردم به رهبرى روحانیت و پیشوایى‏«آیة الله حاج میرزا جواد آقامجتهد تبریزى‏»به مقابله با قرارداد برمى‏خیزند.در تبریز مردم اعلامیه‏هاى کمپانى را ازدیوارها کنده و از پذیرفتن خارجیان خوددارى مى‏ورزند و چون پاسخى جز خشونت‏بیشتر نمى‏بینند، احساسات مردم تبریز در مورد این امتیاز بخصوص تندتر بود. حتی جان مظفر‌الدین میرزا ولیعهد ایران در تبریز را خطری جدی تهدید می‌کرد. مجتهد‌های تبریز علیه کمپانی وعظ می‌کردند و در ماه محرم دسته‌ های عظیم عزاداران حتی در صدد قتل عام مسیحیان در آمدند. دربار براى خاموش‏کردن شعله‏هاى قیام در تبریز تصمیم به ایجاد تفرقه در بین صفوف روحانیون مى‏گیرد.

ناصر الدین شاه انگشترى الماس خود را براى‏«موسى آقا» ملاى تبریزى به رسم هدیه‏مى‏فرستد تا او را در مقابل‏«میرزا جواد آقا» قرار دهد.ولى این کار هم تاثیرى‏نمى‏بخشد و روحانیت از این حیله،هوشیارانه آگاهى مى‏یابند.کار چنان در تبریز تنگ‏مى‏شود که کمپانى حتى حاضر مى‏شود تمام ماموران و کارکنان خود را از میان ایرانیان‏و مسلمانان قرار دهد، ولى سودى حاصل نمى‏شود.

 اصفهان:

در اصفهان،مردم به رهبرى سه عالم مجاهد،«حاج شیخ محمد تقى‏»(آقانجفى)،«شیخ محمد على‏» و «ملا باقر فشارکى‏»به استوارى در برابر کمپانى و هوسهاى‏عمال شاه مى‏ایستد.علماى اصفهان براى اول بار در منطقه خود استعمال دخانیات وتنباکو را تحریم نموده و کارکنان رژى را نجس اعلام مى‏کنند.

   «ظل السلطان‏»حاکم‏جبار اصفهان،به تبعید گروهى از علماء از جمله منیر الدین مى‏پردازد،اما باز هم فروشندگان تنباکو،به‏معامله با کمپانى تن در نمى‏دهند.عده‏اى تنباکوى خود را به جاى فروش بین فقراتقسیم مى‏کنند و گروهى هم محصول خود را آتش مى‏زنند.

 

فتوای تحریم تنباکو :

  در این موقع بعضی علما از جمله سیدعلی اکبر فال اسیری ـ که بخاطر همین موضوع تبعید شده بود ـ نامه ای در این رابطه به میرزای شیرازی نوشتند.(در آن زمان میرزا در شهر کوچک سامرا بودند.) میرزا در اول ذیحجه‏سال 1308 ه.ق تلگراف مفصلى به شاه فرستاد و در آن به منافات داشتن قرارداد بادستورات قرآن مجید و نوامیس الهیه و از بین رفتن استقلال دولت و اختلال نظم‏مملکت تاکید ورزید. متعاقب این تلگراف،ناصر الدین شاه از کارپرداز ایران در بغداد مى‏خواهد تا میرزا به بهانه هایی متمسک شود، از جمله ضرورت قرابت‏به دول بزرگ‏اروپا براى استخلاص از روسیه تزارى،لزوم تقویت‏بودجه و قشون و رفع نقائص و کم‏بودن مالیاتها، موهن بودن الغاى قرارداد از نظر بى‏اعتبار شمرده شدن امضاى پادشاه، اساسا عدم امکان این عمل به جهت‏خسارات خارج از عهده و...

میرزا در پاسخ تمام این بهانه ها، فقط تاکید بر این نکته مى‏کند که باید فقط به‏ملت مسلمان تکیه کرد،و بالاخره در مقابل تاکید مجدد مشیر الوزراء(کارپرداز ایران دربغداد)،بر ضعف دولت چنین تهدید مى‏کند:«اگر دولت از عهده برنمى‏آید،من به‏خواست‏خدا آن را بر هم مى‏زنم.»

  اما ناصرالدین شاه به تلگراف میرزا و تهدیدات او اعتنایی نکرد به همین خاطر میرزای شیرازی فتوای تاریخی خود را صادر کرد. متن حکم به این شرح است :
بـسـم اللّه الـرحمن الرحیم , الیوم استعمال تنباکو و توتون , باى نحو کان , در حکم محاربه باامام زمان صلوات اللّه و سلامه علیه است.حرره الاقل محمد حسن الحسینى .
  با صدور این فتوا مردم مبارزه سیاسی علیه قراداد استعماری  امتیاز تنباکو را یک وظیفه شرعی و تکلیفی الهی دانستند و قلیان ها را شکسته و توتون و تنباکو را را به آتش کشدند.

  پیرو این فتوا سایر علما هم از آن تبعیت کردند و این امر را واجبه الاطاعه دانستند ازجمله میرزای آشتیانی که آن موقع در تهران بودند.

   با این حرکت در واقع متفکر شیعه، میرزای شیرازی پایه گذار "مقاومت منفی" شد که امروزه به اشتباه، ماهاتما گاندی را مبدع آن معرفی می کنند.

میرزای شیرازی کیست :

 میرزامحمدحسن بن میرزا محمود بن محمداسماعیل حسینی شیرازی از علمای عالیقدر شیعه در ۱۵ جمادى الاول سال1230 ه ق در شیراز  بدنیا آمد. ایشان  پس از طی مقدمات علوم در حوزه های علمیه شیراز و اصفهان به عراق رفت و در  آنجا به سلک شاگردان شیخ انصاری اعلی الله مقامه الشریف  در آمد . وی در سال 1291 ه ق در سامره اقامت گزید و در آنجا به به تدریس و تعلیم مشغول بود. آن فقیه فرزانهحدود ۲۳سال  مرجع شیعیان  جهان بود و در دوره علمی خویش شاگردان بسیاری را تربیت کرد که از میان آنها می توان به آخوند ملامحمدکاظم خراسانى، سیدمحمدکاظم طباطبائى یزدى،حاج میرزا حسین سبزوارى، سید محمد فشارکى رضوی میرزامحمدتقى شیرازى و... اشاره کرد. آن عالم ربانی از خود آثار گرانبهایی به جای گذاشته است ازجمله رسالاتی مبسوط در ابواب مختلف فقهی، حاشیه ایبر نجاة العباد و تعلیقه اى بر کتاب معاملات آقا وحید بهبهانى. شاگردان ایشان نیز بسیاری از دروس ایشان را به رشته تحریر در آوردند که منتشر شده اند. 

 

تقسیم بندی دلایل جنبش تنباکو :

 دلایل جنبش تنباکو را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:
1- دلایل فرهنگی مذهبی: پس از آنکه شرکت رژی درصدد برآمد تا مقدمات کار خود را در ایران شروع کند تعداد زیادی از اتباع دولت بریتانیا و مستعرات آن حدود 200 هزار نفر به عنوان کارکنان شرکت به ایران آمدند و به شهرهای مختلف فرستانده شدند. رفتار این افراد برای ایرانیان هشدار دهنده بود زیرا با آمدن آنها حدود 100 هزار مبلغ مسیح و نیز ساخت کلیساها و همچنین دختران ایرانی را به امور پرستاری در بیمارستانها و بی‌حجابی آنها واداشتند. در تهران و اکثر شهرها مراکز فساد برپا شد و کافه‌هایی با انواع وسایل قمار و رقصهای محلی و مشروبات الکلی پدید آمد. این اقدامات مخالفت مردم مسلمان ایران را بر می‌انگیخت و همچنین هجوم گسترده همراه با مقدمات وسیعی که کمپانی تدارک می‌دید این اندیشه را پدید می‌آورد که انگلیسیها ایران را همانند هند به مستعمرة خود تبدیل می‌کنند و کمپانی هند شرقی به کمپانی رژی ایران تبدیل می‌گردد بنابراین عالمان دینی تنباکو را تحریم نموده و علت آنرا متزلزل شدن اساس دین و استقلال کشور توسط قدرت بیگانه و مغایرت امتیازات با قرآن مجید می‌دانستند.
2- دلایل سیاسی اقتصادی: توتون و تنباکو بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی مردم ایران بود و منبع درآمد قشر وسیعی از مردم به شمار می‌رفت. بنابراین انحصار خرید و فروش این محصول به یک شرکت انگلیسی منافع بسیاری از مردم را به خطر می‌انداخت آنان سود سالانه شرکت خود را در حدود 500 هزار لیره برآورد کرده بودند و این برای انگلیسیها لقمه چربی بود.

 

دولت روسیه:

 بلافاصله بعد از امضای این قرارداد، وزیر مختار روس در ایران اعتراض رسمی کتبی خود علیه  امتیاز تالبوت را تسلیم وزیر امور خارجه کرد و تقاضای لغو امتیازنامه را نمود. از نظر روسیه امتیاز تالبوت به تاجران روس ضرر و زیان فراوان وارد میکند. از طرفی دیگر سفارت روسیه استدلال می‌کرد که امتیاز نامه تالبوت ناقض عهدنامه ترکمنچای است زیرا بر خلاف تعهدات ایران در آن عهدنامه به یک کمپانی خارجی امتیاز انحصاری واگذار گردیده که این باعث شده است تا رعایای روسیه از تجارت آزاد در ایران محروم گردند. وزیر مختار روس در ادامه تمام رعایای روسیه را آگاه کرد که می‌توانند وجود امتیازنامه تنباکو را نادیده بگیرند و بی‌هیچ مانعی به خرید و فروش تنباکو بپردازند

 

 سیاست دربار برای مقابله با فتوا

شاه و درباریان در آغاز با مساعدت ‏وعاظ السلاطین و معممین دربار به شایعه جعلى بودن فتوى و این که توسط فردى به‏نام‏«ملک التجار»جعل شده است،مى‏پردازند و سیستم حفاظت و اختناق خود را به‏شدت گسترش مى‏دهند تا هر گونه ارتباط مردم و علماء، و کسب تکلیف از میرزاى‏بزرگ را سلب کنند.اما این اقدامات نیز تاثیرى در روند قضایا نداشت. لذا دولتیان باتوسل به نیرنگى دیگر و ایجاد تفرقه،دست‏به دامن علماى داخل ایران مى‏شوند.شاه و امین السلطان به‏ «میرزاى آشتیانى‏» روحانى تهرانى روى مى‏آورد و از او مى‏خواهند به‏اباحه و تجویز دخانیات حکم کند.میرزاى آشتیانى و دیگر علماء،شاه و درباریان را به‏کلى مایوس مى‏سازند و قاطعانه مى‏گویند که حکم میرزاى بزرگ را جز خود او کسى دیگر نمى‏تواند تغییر دهد،و اضافه مى‏کنند:«این کار اصلاح برنمى‏دارد،باید متوقف‏شود...این امتیازات باید برگردد و تا برنگردد میرزا آرام نمى‏گیرد.»از طرف دیگر،سیاست ارعاب و تهدید و توسل به خشونت نیز کارآیى خود را از دست داد و مردم راهر چه بیشتر مصمم‏تر و مقاوم‏تر ساخت

 

 نفوذ حکم در حرمسرا

حکم تحریم،حتى درباره شاه و اندرون حرمسراى وى را نیز در برگرفت، به نحوى که‏«انیس الدوله‏» ،سوگلى ناصر الدین شاه دستور داد قلیانها را جمع کنند وقتی ناصرالدین شاه اعتراض کرد همسر او گفت : آنکسی که مرا به تو حلال کرده تنباکو را حرام کرده و ناصر الدین‏شاه هم براى آنکه مبادا به احترامش لطمه‏اى وارد آید، بعد از آن به هیچ یک از نوکران‏خود دستور نمى‏داد که قلیان بیاورند

 

مذاکره دربار و علما

شاه و دربار براى چاره‏جویى،مجلسى با حضور علماى بزرگ تهران وبرخى از دولتیان تشکیل مى‏دهند.در این مجلس،از علماء آقایان میرزا حسن آشتیانى،سید على اکبر تفرشى،شیخ فضل الله نورى، امام جمعه تهران،سید محمد رضاطباطبایى،سید عبد الله بهبهانى،آخوند ملا محمد تقى کاشى،و از طرف دولت:نایب السلطنه کامران میرزا،صدر اعظم امین السلطان،میرزا على خان امین الدوله،مشیرالدوله،قوام الدوله و مخبر الدوله شرکت داشتند. در این جلسه، صورت امتیاز نامه‏مطرح شد، ولى آقایان علماء،به علت اینکه کلیه مفاد آن بر خلاف‏«الناس مسلطون‏على اموالهم‏»بود، از صحه گذاردن بر آن خوددارى نمودند،و حتى تهدیدات دولتیان‏ نیز نتوانست کارى از پیش ببرد.کار به جایى رسید که آقا سید محمد رضا طباطبایى ‏فرمود:«اگر این حکم را دولت داده است،که باید به امضاى ملت‏باشد،و اگر شخص‏شاه داده است که حقى نداشته و ندارد

 

 سرانجام:

در سراسر پاییز و زمستان هر روز در شهرها و پایتخت آشوب و فتنه بر پا می‌شد. مجتهدهای سرشناس به شاه گفتند از آنجا که قرآن مسلمانان را از قبول نفوذ کافران منع کرده است لذا شاه ایران باید از قبول این بدعت امتناع ورزد. در میان موج تظاهرات و شورشهای مردم ایران فتوای میرزای شیرازی مبارزه علیه امتیاز تنباکو را تکمیل کرد. مردم در سراسر ایران دستور میرزای شیرازی مبنی بر عدم استعمال توتون و تنباکو را پذیرفتند. در اصفهان یک تاجر بزرگ پس از این فتوا همه تنباکوی انبارهایش را وسط میدان شهر آورد و آتش زد. فتوای میرزای شیرازی اثر فوق‌العاده‌ای داشت. علاوه بر فشارهای داخلی، دولت روسیه هم شدیداً به امتیاز تالبوت اعتراض می‌کرد و این در حالی بود که دولت انگلیس برای حمایت از کمپانی برنامه مشخص نداشت.

 در تاریخ 23 جمادی الاولی 1309 اعلانی در کوچه و بازار زده می شود که: " بر حسب حکم جناب میرزای شیرازی، اگر تا 48 ساعت دیگر امتیاز دخانیات لغو نشود یوم آتیه جهاد است، مردم مهیا شوید".مجموعه این عوامل باعث شد تا ناصرالدین‌شاه رسماً امتیاز نامه را لغو نماید و این مطلب را رسماُ به روحانیون ، تجار و مردم اعلام نمود.

 

امام خمینى(ره) :

  اینها فروخته بودند ایران را به خارجی ها و میرزای شیرازی (رضوان الله علیه) امر فرمود و سایر علمای ایران جانفشانی کردند و زجر کشیدند‚ زحمت کشیدند‚ قیام کردند‚ مردم را به قیام وا داشتند تا اینکه لغو شد. (صحیفه نور ج1ص259  تاریخ:10/10/56)

   آن مرحوم که در سامره تنباکو را تحریم کرد، براى این که ایران را تـقـریبا در اسارت گرفته بودند ، به واسطه قرار داد تنباکو و ایشان یک سطر نوشتند که تنباکو حرام است و حتى بستگان خود آن جائر (ناصر الدین شاه ) هم و حرمسراى آن جائر ترتیب اثر دادند بـه آن فتوا و قلیانها را شکستند و دربعضى جاها تنباکوهایى که قیمت آن هم زیاد بود در میدان آوردنـد و آتـش زدنـد وشـکست دادند آن قرارداد را و لغو شد قرارداد و یک چنین چیزى و آنها دیـدنـد کـه یـک روحـانـى پیرمرد در کنج دهى از دهات عراق یک کلمه مى نویسد و یک ملت قیام مى کند و قراردادى که مابین شاه جائر و انگلیسیها بوده است ، به هم مى زند و یک قدرت این طورى دارد او. (سخنرانی مورخه 28/8/59)

   این قیام هائی که در این صد سال شده است از کی بوده چند قیام در این صد سال کی راس اینها بوده قیام تنباکو‚ مرحوم میرزا بود‚ قیام مشروطه از نجف‚ آقایان نجف‚ از ایران‚ علمای ایران ایجاد کردند. این چند قیامی که ما شاهدش بودیم همه از علما بود. علمای اصفهان قیام کردند راسشان مرحوم حاج آقا نورالله رحمه الله بود. علمای تبریز قیام کردند‚ علمای مشهد قیام کردند. یک وقت مرحوم آقای قمی خودش تنها پاشد راه افتاد آمد که من تهران بودم‚ ایشان به حضرت عبدالعظیم آمدند و ما رفتیم خدمتشان و ایشان قیام کردند‚ منتها حبس کردند در همانجا حبسش کردند و بعد هم تبعیدش کردند. قدرت بود دیگر‚ در این صد سال هر چه قیام بوده است‚ تقریبا از اینها بوده‚ تبریز هم خیابانی یکی از آقایان بود‚ از علما بود. (صحیفه نور ج8 ص31 تاریخ 14/4/58)

 

کسب درآمد از طریق اینترنت

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :